مقاله علمی با منبع : بررسی راهکارهای پرهیز از خودمحوری و استبداد رأی از دیدگاه آیات و روایات۹۳- …

۱-۱-۵- سؤالات تحقیق
۱-۱-۶- فرضیات تحقیق
۱-۱-۷- روش تحقیق
۱-۲- مفاهیم
۱-۲-۱- واژه شناسی
۱-۲-۲- خاستگاه استبداد در قرآن

    1. کلیات تحقیق

۱-۱-۱- بیان مسئلهی پژوهش
بیانات و دیدگاههای حضرت علی(علیه السلام)، اقیانوس بی پایان و گنجینهی تمام نشدنی از معارف والای حکمتها وآموزشهای متعالی است.
در سخنان حضرت علی(علیه السلام) تأکیدهای زیادی بر ارزشهای اجتماعی و اخلاقی و سیاسی و به تبع آن آسیبهای پیرامون آنها شده است. یکی از این آسیبها که مد نظر ایشان است مبحث استبداد رأی در امور مختلف و پرهیز از خودمحوری و تأکید بر مشورت در امور میباشد. حضرت علی(علیه السلام) میفرمایند: «مَن مَّلَکَ استَأثَرَ وَ مَنِ استَبَدَّ بِرَأیِهِ هَلَکَ، وَ مَن شاوَرَ الرِّجالَ شارَکَها فِی عُقُولِها: هر که (بر چیزی) دست یافت خودرأی میشود و هر که خودرأیی نمود تباه گشت، و هر که بامردان (باتجربه) شور نماید با خردهایشان شرکت میکند.»[۱]
هر انسانی در جهان پیرامون خود تجربیاتی کسب میکند، ذهن انسان در هنگام تصمیم گیری با توجه به تجربیات به دست آمده در گذشته، راه حلی را انتخاب میکند اما رخدادهای روزانه آنقدر گسترده است که ممکن است در کل تجربیات یک فرد نگنجد، پیچیده شدن روز به روز مباحث سیاسی، اجتماعی و اخلاقی، فرهنگی و اقتصادی و تخصصی شدن تمامی مسائل باعث شده که درک تمامی آنها با هم دشوار گردد و فهم همه جانبه از مسائل برای یک شخص ناممکن شود.
استبداد رأی نتیجهی خود بزرگ بینی است وآن نیز گویای جهل و ناآگاهی انسان است که باعث خشنودی فرد از خود میشود، از این رو پرهیز از خود محوری و استبداد رأی برای رسیدن به راه حل صحیح و اتخاذ تصمیم درست و مصون ماندن از لغزش ضرورت دارد و انسان عاقل خودرأی نیست و به عقل خود به تنهایی اعتماد نمیکند.
در صورت خود محوری و استبداد رأی فرد وجامعه با دشواریها و مشکلات زیادی روبرو میشود و اضمحلالشان حتمی است، مانند اینکه: خودرأیی اشعث بن قیس، فرمانده سپاه امام علی(علیه‌السلام) در جنگ صفین، باعث ایجاد سستی در سپاه امام در مقابل سپاه معاویه شد.
اگر انسان به رأى و عقل و علم خود عجب و غرور داشته باشد از پرسیدن و استفاده علمی و مشورت کردن با دیگران باز مىماند، پند کسى را نمىشنود و نصیحت هیچ نصیحت کنندهای را نمىپذیرد و در نتیجه اگر در عقیدهاش اشتباه کرده باشد، به اشتباه خود پی نمیبرد و گمراه باقی میماند. به خصوص در مورد عقاید دینی که اشتباه در آنها موجب خروج از جاده هدایت میشود. بنابراین عجب به عقل و زیرکی از بدترین اقسام عجب میباشد.[۲]
و چنانچه از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) روایت شده: عُجب بر عقل و زیرکی (خودمحوری و استبداد رأی) بر اهل آخرالزمان بر این امت، غالب خواهد شد.[۳]
در قرآن کریم آمده است: «کُلُّ حِزبِ بِما لَدَیهِم فَرِحُونَ: و هر گروهی به راهی رفتند، هر گروه به آنچه نزد خود دارند شادمانند.»[۴]
با توضیحات ارائه شده، در این راستا هدف پژوهش حاضر، بررسی راهکارهای پرهیز از خودمحوری و استبدادرأی با توجه به آیات الهی و نگرش های موحدانه امام علی(علیه‌السلام) میباشد، در این بین سعی شده این مقوله در ابعاد اجتماعی و اخلاقی مورد توجه قرار گیرد.
۱-۱-۲- تبیین ضرورت و فایدهی تحقیق
استبداد رأی و خود محوری از جمله رذائل اخلاقی است که ابتلای به آن موجب تباهی فرد و جامعه میباشد. فرد خود رأی و مستبد، انسانی متکبر است که به دلیل دوری از هم نوعان خویش در انزوا و تنهایی دردآوری زندگی میکند. چنین فردی اگر در عرصهی سیاسی- اجتماعی دارای مقام و منصبی باشد موجبات زوال آن جامعه را نیز فراهم میکند. لذا دوری از خود محوری زمینهی پیشرفت افراد در کنار یکدیگر را فراهم میکند و عامل موفقیت انسانها در کارها و موجب افزایش نیروی فهم و در آنان میگردد.
پیروی از استبداد رأی موجب شکست در ادارهی امور میشود در حالیکه فردی که کارها را بر پایهی مشارکت و مشورت قرار میدهد و در تصمیم گیریهای مهمی که میگیرد، رأی و نظر دیگران را نیز پذیرفته و در صورت بروز لغزش و اشتباه، روحیهی انتقاد پذیری دارد، مورد بازخواست اطرافیان و سرزنش دیگران قرار نمیگیرد. بنابراین تحقیق و پژوهش در این زمینه بسیار ضروری و لازم به نظر می‌رسد تا مسیر وصول به تعالی و کمال طی شود.
۱-۱-۳- اهداف تحقیق

  1. بررسی عوامل به وجود آمدن استبداد رأی و خود محوری.
  2. بررسی نقش مشورت در زندگی فردی و اجتماعی.
  3. بیان آثار منفی و زیانبار استبداد رأی.
  4. یافتن راهکارهای مقابله با خود محوری.

۱-۱-۴- سابقه و پیشینهی تحقیق
درمان و اصلاح رفتار، سابقهای به قدمت تاریخ حیات بشری دارد. انسان از ابتدای خلقت، به عنوان موجودی فراگیرنده و دارای عقل و فهم برای اصلاح، تغییر و بهبود رفتار و عملکرد اجتماعی خویش تلاش کرده است ودر این راستا به دنبال استفاده از تجربیات و بصیرت افراد مختلف بوده است.
مباحث دوری از خود محوری و روی آوردن به مشورت و استفاده از مشاوران و راهنمایان در علوم مختلف بالاخص مباحث روانشناسی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. اما بررسی استبداد به رأی به لحاظ اخلاقی و علل به وجود آمدن آن و همچنین راههای پیشگیری و درمان این صفت، مورد بررسی و پژوهش مستقل قرار نگرفته است، لذا لازم است تا چنین مقولاتی از دید آیات الهی و معارف اهل‏بیت(ع) مورد

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

بررسی قرار گیرد تا به الگویی منسجم بر پایهی اصول متقن دست یابیم.
در رابطه با موضوع مشورت و شوراها با توجه به دیدگاههای اسلامی نیز کتب و مقالاتی به رشته تحریر در آمده که در ذیل به چند نمونه از آنها اشاره میشود:

  1. کتاب: شورا و مسئولیت، جعفری تبریزی، محمدتقی(۱۳۷۸)، تهران: فرهنگ اسلامی.
  2. کتاب: مشورت و مشاوران در سنت و سیرهی پیشوایان، سامانی، سید محمود (۱۳۸۷)، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  3. کتاب: معراج السّعاده، نراقی، ملااحمد(۱۳۸۸)، قم: انتشارات علویون.

تحقیق – بررسی راهکارهای پرهیز از خودمحوری و استبداد رأی از دیدگاه آیات و روایات۹۳- قسمت ۴

۴-۲-۸- محروم ماندن از علم و معرفت ۸۳
۴-۲-۹- عدم پذیرش همگانی ۸۳
۴-۲-۱۰- تحجّر و جمود فکری ۸۴
فصل پنجم: خدامحوری و راه‌های پیشگیری و درمان خودمحوری ۸۶
۵-۱- خدا محوری نقطه‌ی مقابل خودمحوری ۸۷
۵-۱-۱- شیوه‌های آموزش و ترویج خدامحوری ۸۸
۵-۱-۱-۱- تواضع ۸۸
۵-۱-۱-۲- تذکّر و یادآوری ۸۹
۵-۲- راهکارهای پیشگیری و درمان ۹۱
۵-۲-۱- تقویت باورهای دینی ۹۱
۵-۲-۲- ایمان ۹۳
۵-۲-۳- اعتقاد به معاد ۹۴
۵-۲-۴- مشورت خواهی و پذیرش خرد جمعی ۹۴
۵-۲-۵- پذیرش نقش همیاری دیگران در توفیق ۹۶
۵-۲-۶- نقد پذیری ۹۷
۵-۲-۷- تقویت روحیه‌ی بندگی و داشتن یقین ۹۸
۵-۲-۸- ارزیابی خود و معرفت بر ضعف‌های جسمی و روحی خویش ۱۰۰
فصل ششم: جمع‏بندی و نتیجه‏گیری از مباحث و پیشنهادات ۱۰۲
نتیجه‌گیری ۱۰۳
الف) آثار فردی ۱۰۴
ب) آثار اجتماعی ۱۰۵
پیشنهادات ۱۰۸
فهرست منابع ۱۰۵
مقدمه
انسان موجودی است اجتماعی به این معنا که به گونهای آفریده شده است که برای گذران زندگی و رفع حوائج مادی و عاطفی خویش ناگزیر از ارتباط با دیگران است. بنابراین برای آنکه در عرصهی اجتماع و تعامل با دیگران بتواند به بهترین وجه به برقراری ارتباط بپردازد، باید دارای منش اخلاقی پسندیده و مردم پسند باشد تا بدین وسیله مسیر سعادت و کمال را طی کند. اما متأسفانه افرادی به دلایلی متخلق به اخلاق حسنه نبوده و در اجتماع افراد منفوری هستند که جایگاهی در اذهان عمومی مردم ندارند. از جملهی این خصوصیات منفی و ناپسند، داشتن روحیهی خودمحوری و استبداد رأی است؛ که در این نوشتار با عنوان «بررسی راهکارهای پرهیز از خودمحوری و استبداد رأی از دیدگاه آیات و روایات» سعی شده است با توجه به آیات الهی و نگرشهای موحدانهی امام علی(علیه السلام) و دیگر امامان معصوم(علیهم السلام) این مقوله را در ابعاد اجتماعی و اخلاقی مورد توجه قرار دهیم.
استبداد رأی نتیجهی خود بزرگ بینی است؛ این رذیلهی اخلاقی گویای جهل و ناآگاهی انسان است که باعث خشنودی و رضایت فرد از خود میشود. افراد خود محور به دلیل داشتن چنین غرور و خودبزرگ بینی، از مشورت با دیگران در امور خویش گریزانند و در ابعاد اجتماعی و سیاسی نیز به محض کسب قدرت، بر دیگران تسلط یافته و ظلم و فساد را در اجتماع، به وجود میآورند. حال با توجه به اهمیت این موضوع در عرصهی زندگی فردی و اجتماعی، در این پژوهش تلاش نمودهایم تا با هدف بررسی عوامل به وجود آمدن استبداد رأی و خود محوری، نقش مشورت را در زندگی فردی و اجتماعی مورد ارزیابی قرار داده و به بیان آثار منفی و زیانبار استبداد رأی بپردازیم؛ همچنین، راهکارهای مقابله با خود محوری را بیان و نقش خدامحوری را در زندگی فردی و اجتماعی، خاطر نشان کنیم.
بدین‌سان این رساله مشتمل بر فصول ذیل است:
فصل اول در بردارندهی کلیات است که شامل بیان مسئلهی پژوهشی؛ تبیین ضرورت و فایدهی تحقیق؛ اهداف؛ سابقه؛ پیشینه؛ سؤالات و فرضیات تحقیق؛ و روش به کار رفته در گزینش مطالب این پژوهش است و در ادامه به مفهوم شناسی استبداد و خودمحوری پرداخته، از اصطلاحاتی سخن به میان آمده است که شامل: واژه شناسی کلمات استبداد و خودمحوری؛ و اصطلاحات قرآنی مترادف این دو واژه، یعنی کلمات «جبّار»، «طاغوت» و «استکبار» تحت عنوان خاستگاه استبداد در قرآن است.
در فصل دوم، استبداد و خودمحوری در قرآن مورد بررسی قرار گرفته که شامل زیر مجموعه‌هایی به این شرح است: موضع قرآن و روایات در برابر استبداد؛ ویژگیهای فرهنگ استبدادی و استکباری در قرآن و روایات؛ «شیطان»، اولین مستبد در نظام آفرینش؛ «فرعون» نماد استبداد در قرآن.
در فصل سوم با عنوان مطالعهی زمینههای پیدایش خودمحوری و استبداد به رأی، عوامل به وجود آمدن این صفات ناپسند در انسان مورد کنکاش قرار گرفته است که این عوامل شامل: افراط در غریزهی حبّ ذات؛ آزادی و اختیار انسان؛ عدم وجود عقل و درایت؛ اعتماد به نفس؛ ارضای شهوات و اشتباه در الگوگیری میباشد.
در فصل چهارم با محوریت آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی خودمحوری و استبداد رأی، تأثیر آن در دو حوزهی فردی و اجتماعی بیان شده است.
در فصل پنجم که نقطهی عطف این نوشتار میباشد، ابتدا در بخش اول خدامحوری را به عنوان نقطهی مقابل خود محوری مطرح و به بیان شیوههای آموزش و ترویج خدامحوری پرداخته و در بخش دوم نیز راههای پیشگیری و درمان این درد بزرگ فردی و اجتماعی ارائه شده است.
و بالاخره در فصل ششم جمع‏بندی و نتیجه‏گیری از مباحث و پیشنهادات، حسن ختام این نوشتار قرار گرفته است.
لازم به ذکر است ترجمه آیات قرآن در این تحقیق از آقای فولادوند و آیت‏الله ناصر مکارم شیرازی و ترجمه نهج‏البلاغه از علامه محمد تقی جعفری و آیت‏الله ناصر مکارم شیرازی می‏باشد.
فصل اول:
کلیات و مفاهیم
۱-۱- کلیات
۱-۱-۱- بیان مسئلهی پژوهشی
۱-۱-۲- تبیین ضرورت و فایده تحقیق
۱-۱-۳- اهداف تحقیق
۱-۱-۴- سابقه و پیشینهی تحقیق

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است

پژوهش – بررسی راهکارهای پرهیز از خودمحوری و استبداد رأی از دیدگاه آیات و روایات۹۳- …

چکیده
استبداد رأی و خودمحوری از صفات ناپسند و از جملهی رذایل اخلاقی است که در قرآن و روایات به شدت مورد نکوهش قرار گرفته است. افراد خود محور به دلیل داشتن غرور و خودبزرگ بینی، از مشورت با دیگران در امور خویش گریزانند و در ابعاد اجتماعی و سیاسی نیز به محض کسب قدرت، بر دیگران تسلط یافته و ظلم و فساد را در اجتماع، به وجود میآورند. حال با توجه به اهمیت این موضوع در عرصهی زندگی فردی و اجتماعی، در این پژوهش تلاش شده تا با هدف بررسی عوامل به وجود آمدن استبداد رأی و خود محوری، نقش مشورت را در زندگی فردی و اجتماعی مورد ارزیابی قرار داده و به بیان آثار منفی و زیانبار استبداد رأی پرداخته شود؛ همچنین، راهکارهای مقابله با خود محوری را بیان و نقش خدامحوری را در زندگی فردی و اجتماعی، خاطر نشان شود. لذا با استمداد از قرآن کریم و روایات اهل بیت(علیهم‌السلام) و با مراجعه به کتب تفسیری، اخلاقی و اجتماعی، این مقوله مورد بررسی قرار گرفت. و در نهایت چنین نتیجه ای حاصل شد که برای ریشهکن کردن روحیهی خودمحوری علاوه بر راههای درمان بیماری، جایگزین ساختن خدا به جای خود مطرح است. لذا راه علاج خودمحوری و استبداد به رأی، معرفت به خداوند تبارک و تعالی؛ پذیرش خرد جمعی؛ پذیرش نقش همیاری دیگران در توفیق؛ نقد پذیری و مشورت خواهی است که در جای خود به طور مبسوط به شرح این موارد پرداخته شده است.
کلید واژهها: خودمحوری، استبداد رأی، مشورت، قرآن کریم، روایات.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
مقدمه ۱
فصل اول: کلیات و مفاهیم ۳
۱-۱- کلیات تحقیق ۴
۱-۱-۱- بیان مسئله‌ی پژوهش ۴
۱-۱-۲- تبیین ضرورت و فایده‌ی تحقیق ۵
۱-۱-۳- اهداف تحقیق ۶
۱-۱-۴- سابقه و پیشینه‌ی تحقیق ۶
۱-۱-۵- سؤالات تحقیق ۷
۱-۱-۶- فرضیات تحقیق ۷
۱-۱-۷- روش تحقیق ۸
۱-۲- مفاهیم ۸
۱-۲-۱- واژه شناسی ۸
۱-۲-۱-۱- معنای استبداد ۸
۱-۲-۱-۲- معنای خودمحوری ۹
۱-۲-۲- قرآن و خاستگاه استبداد ۱۰
۱-۲-۲-۱- معنی‌شناسی واژه‌ی «جبّار» ۱۱
۱-۲-۲-۲- معنی‌شناسی واژه‌ی «طاغوت» ۱۲
۱-۲-۲-۳- معنی‌شناسی واژه‌ی «استکبار» ۱۴
فصل دوم: بررسی استبداد و خودمحوری در قرآن ۱۵
۲-۱- موضع قرآن و روایات در برابر استبداد ۱۶
۲-۲- ویژگی‌های فرهنگ استبدادی و استکباری در قرآن و روایات ۱۹
۲-۲-۱- خود برتر بینی ۱۹
۲-۲-۲- فخر و مباهات بر امتیازات مادی ۲۰
۲-۲-۳- تحقیر توده‌های مستضعف ۲۱
۲-۲-۴- نافرمانی (فسق) ۲۳
۲-۲-۵- تقلید از نیاکان ۲۴
۲-۲-۶- تعصب ۲۴
۲-۲-۷- انکار رسالت انبیاء ۲۵
۲-۳- شیطان، اولین مستبد در نظام آفرینش ۲۵
۲-۳-۱- امر الهی به سجده برای آدم علیه السلام ۲۷
۲-۳-۲- امتیاز ویژه‌ی آدم که بر اساس آن، خداوند فرمان سجده بر وی را صادر کرد ۲۷
۲-۳-۳- مقابله‌ی ابلیس و اباء او از سجده ۲۸
۲-۳-۴- پاسخ وی در بیان علت این استکبار ۲۸
۲-۳-۵- عکس‏العمل شیطان، پس از راندگی ۲۹
۲-۳-۶- اجازه‌ی انجام کاری که به شیطان داده شد ۲۹
۲-۴- «فرعون» نماد استبداد در قرآن ۳۰

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.