تاثیر ترکیب جنگل طبیعی و مصنوعی و برخی ویژگی‌های خاک بر زی‌توده …

شکل ۴-۸زی‌توده کرم خاکی در لایه سطحی و عمقی خاک در فصل‌های سال .۴۸
شکل ۴-۹تعداد کرم خاکی در لایه سطحی و عمقی خاک در توده‌های مورد مطالعه
۵۰
شکل ۴-۱۰مقایسه میانگین تعداد کرم خاکی در دو لایه سطحی و عمقی خاک بین توده‌های طبیعی و مصنوعی ۵۲
شکل ۴-۱۱مقایسه میانگین تعداد کرم خاکی در دو لایه سطحی و عمقی خاک بین توده‌های سوزنی و پهن برگ ۵۳
شکل ۴-۱۲مقایسه میانگین تعداد کرم خاکی در دو لایه سطحی و عمقی …۵۴
شکل ۴-۱۳مقایسه میانگین تعداد کرم خاکی در دو لایه سطحی و عمقی در توده‌های طبیعی …..۵۵
شکل ۴-۱۴مقایسه میانگین تعداد کرم خاکی در دو لایه سطحی و عمقی در توده‌های مصنوعی ….۵۶
شکل ۴-۱۵تعداد کرم خاکی در لایه سطحی و عمقی خاک در ماه‌های سال………………………………………….۵۷
شکل۴-۱۶ تعداد کرم خاکی در لایه سطحی و عمقی خاک در فصل‌های سال…………………………………………………………………………………………………………………………………………….۵۹
شکل۵-۱۷ مقایسه زی‌توده کرم خاکی در توده انجیلی – ممرز تولیدی با توده انجیلی – ممرز کم بازده………………………………………………………………………………………………………………………………………….۸۰
شکل۵-۱۸ مقایسه زی‌توده کرم خاکی در توده ‌های مصنوعی………………………………………………………….۸۲
شکل۵-۱۹ مقایسه میانگین زی‌توده کرم خاکی در طول زمان در لایه سطحی خاک………………………………………………………………………………………………………………………………………….۸۴
شکل ۵-۲۰ مقایسه میانگین زی‌توده کرم خاکی در طول زمان در لایه عمقی خاک………………………………………………………………………………………………………………………………………….۸
فصل اول
مقدمه
۱ مقدمه
۱-۱ کلیات
خاک یکی از چهار عنصر باستانی و سازنده گیتی است. گیاهان و دیگر جانداران غذاساز[۱] از چهار عنصر خاک، آب، هوا و نور خورشید غذا می‌سازند. خاک دارای سه بخش جامد، مایع و گاز است. بخش جامد خاک که نزدیک به ۵۰% حجم آن را شامل می‌شود، از مواد کانی، آلی و بیولوژیک و ۹۵% مواد کانی است. آشکار است که این درصدها در شرایط ویژه تغییر می‌‌کنند. به هر گونه بافت و ساختمان خاک وابسته به بخش جامد خاک هستند. آب و هوای خاک در این بافت و ساختمان جا به جا شده و به زندگی و بهداشت خاک تداوم می‌بخشند. بخش‌های کانی، آلی آب و هوای خاک از بخش‌های مرده آن هستند که بخش زنده خاک از آنها بهره می‌گیرد. بنابراین خاک یک سیستم زنده و پایداری است که بخش‌های زنده و مرده آن بر یکدیگر بر هم کنش و اثر متقابل دارند.
۱-۱-۱ پیدایش خاک
عوامل متعددی در شکل گیری خاک نقش دارند که به اختصار به این موارد می‌پردازیم.
۱-۱-۲ نقش جنس سنگ بستر یا مواد مادری[۲] در پیدایش خاک
سنگ بستر و مواد مادری بر روی مشخصات فیزیکی، شیمیایی، مینرالوژی و حاصلخیزی خاک‌ها تاثیر می‌گذارد و در بعضی مناطق ممکن است بر روی سنگ‌های مختلف، خاک‌های متفاوتی بوجود آید. البته گاهی نیز امکان دارد از بسترهای مختلف یک نوع خاک بوجود ‌آید (جعفری و سرمدیان، ۱۳۸۷). نقش سنگ بستر و مواد مادری در تشکیل خاک‌ها بر حسب تاثیر سایر عوامل خاک سازی از کم تا زیاد تغییر می‌کند.
۱-۱-۳ نقش اقلیم در پیدایش خاک
آب و هوا از طریق عوامل اقلیمی مانند بارندگی، دما، تبخیر و تعرق، یخبندان، باد و همچنین تشعشع به طور مستقیم بر روی بعضی از فرآیندهای خاک‌سازی تاثیر می‌گذارد و نقش مهمی در تسریع آن دارد.
در مناطقی که درجه حرارت و بارندگی مناسب می‌باشد، رشد انواع گونه‌های گیاهی به نحو مطلوب انجام می‌شود که از این طریق از فرسایش بیش از حد خاک جلوگیری شده و بازمانده‌های گیاهی به سطح خاک اضافه شده و سبب می‌شود که مواد آلی خاک افزایش پیدا کند.
۱-۱-۴ نقش توپوگرافی در پیدایش خاک
عامل پستی و بلندی تاثیر قابل توجهی بر روی مشخصات خاک‌های هر منطقه دارد. این عامل به وسیله شیب، جهت و ارتفاع از سطح دریای آزاد بر روی مشخصات خاک‌ها تاثیر می‌گذارد و از طرف دیگر اقلیم و پوشش گیاهی را نیز متاثر می‌سازد (جعفری و سرمدیان، ۱۳۸۷).
در مناطق هموار و جلگه‌ای تغییرات جوامع گیاهی با تغییرات مشخصات خاک‌ها در ارتباط مستقیم است. ولی در مناطق کوهستانی عواملی مانند ارتفاع از سطح دریا، جهت، شیب، درصد شیب و شکل شیب(محدب یا مقعر بودن شیب) و موقعیت شیب(از روی قله تا پای شیب و یا دره) از عوامل مهمی می‌باشند که شرایط بسیار پیچیده‌ای را در ارتباط با زیست گیاه و تغییرات خصوصیات خاک‌ها ایجاد می‌نماید(بیرکلند[۳]، ۱۹۹۹).
۱-۱-۵ نقش زمان در پیدایش خاک
عامل زمان در تشکیل خاک‌ها با توجه به تاثیر یا عدم تاثیر بر فرآیندهای خاک سازی اهمیت دارد. در بررسی عامل زمان می توان سن مطلق یا نسبی مواد خاکی را مورد بررسی قرار داد که معمولا سن نسبی خاک‌ها جهت مقایسه زمان تشکیل خاک مورد بررسی قرار می‌گیرد. خاک‌هایی که دارای زمان کافی برای تاثیر فرآیندهای خاک سازی بوده اند، سکون و پایداری آنها بیشتر می باشد و خاک‌هایی با تحول نسبی بیشتری را به وجود می‌آورند (باقرنژاد، ۱۳۸۱).
۱-۱-۶ نقش جانداران در پیدایش خاک
وزن کل تمام موجودات زنده را در واحد سطح زی‌وزن (بایومس) می‌نامند. زی‌وزن را می‌توان به دو گروه تقسیم نمود که عبارتند از زی‌وزن گیاهی[۴] و زی‌وزن جانوری<

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

sup>[۵]. زی‌وزن گیاهی به گیاهان مربوط می‌گردد و زی‌وزن جانوری شامل تمام جانوران، پستانداران و غیره می‌شود. معمولا” در مناطق جنگلی هنگامی که صحبت از زی‌وزن می‌نمایند، هدف همان وزن کل پوشش گیاهی به ویژه درختان می‌باشد (زرین کفش، ۱۳۸۰).
۱-۲ خاکزیان
پژوهش‌گران، جانداران خاک را بسته به اندازه آنها به دو گروه بخش می‌کنند.
۱)ریز جانداران[۶] : جانداران بسیار ریزی هستند که تنها با میکروسکوپ آنها را می‌توان دید. میکروفلورا یا گیاهان میکروسکوپی(مانند باکتری‌ها، قارچ‌ها و جلبک‌ها)، میکروفونا یا جانوران میکروسکوپی (مانند نماتدها و پروتوزوئرها) از این گروه جانداران هستند.
۲)درشت جانداران[۷] : جاندارانی هستند که با چشم و بدون میکروسکوپ به آسانی دیده می‌شوند. گیاهان (مانند گیاهان بی‌گل و گلدار) و جانوران (مانند کرم‌‌های حلقوی،بند پایان و…) از گروه جانداران درشت هستند.
باشلیر[۸] جانوران را بر پایه اندازه بدن بالغ آنها در چهار گروه رده‌بندی کرده است.

فایل دانشگاهی – تاثیر ترکیب جنگل طبیعی و مصنوعی و برخی ویژگی‌های خاک بر زی‌توده کرم …

چکیده
کرم خاکی مهمترین خرده ریزخوار در خاک جنگل‌های مناطق معتدل می‌باشد و تاثیر قابل توجهی بر حاصلخیزی خاک و رویش گیاهان دارد که مقدار آن با اندازه و جمعیت کرم خاکی متناسب است. تعداد و زی‌توده کرم خاکی از جمله شاخص‌هایی هستند که پتانسیل فعالیت‌های حیاتی و کیفیت خاک را نشان می‌دهند. بنابراین بررسی جمعیت کرم خاکی و شناخت رابطه آن با پوشش گیاهی و خاک از پیش نیازهای تعیین حاصلخیزی رویشگاه‌های جنگلی می‌باشد و می تواند تاثیر جنگل‌کاری را بر خاک نشان دهد.تعداد و زی‌توده کرم خاکی و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در ۶ توده جنگلی در طرح جنگلداری شصت کلاته بررسی گردید. از هر تیپ جنگلی ماهانه ۳۰ نمونه خاک از طریق استوانه‌ای با سطح مقطع ۸۱ سانتیمترمربع و عمق۳۰ سانتیمتر (شامل دو زیرنمونه لایه‌های ۱۰- ۰ و ۳۰ – ۱۰ سانتیمتر) برداشت شد. کرم‌های خاکی با روش دست چین از لابلای نمونه‌ها جمع آوری و در دمای ۶۰ درجه سانتی گراد خشک و با دقت یک هزارم گرم وزن شدند. وزن مخصوص ظاهری، ماده آلی، اسیدیته، رطوبت و دمای خاک، نیتروژن، فسفر و پتاسیم خاک از طریق روشهای استاندارد اندازه گیری و تعیین شدند.نتایج نشان داد که میانگین تعداد و زی‌توده کرم خاکی توده‌های طبیعی بیشتر از توده‌های مصنوعی است. میانگین زی‌توده کرم خاکی به ترتیب در فصل بهار، پاییز، زمستان و تابستان کاهش یافت و نشان داد که فصل زمستان نیز در جلگه‌های جنگل شصت‌کلاته برای فعالیت کرم خاکی مناسب است. بیشترین تعداد و زی‌توده کرم خاکی در عمق ۱۰-۰ سانتیمتر یافت شدند. تاثیر ماده‌آلی، نسبت کربن به نیتروژن، پتاسیم، وزن مخصوص ظاهری و اسیدیته خاک بر تغییرات تعداد و زی‌توده کرم خاکی ثابت شد. توده مصنوعی بلوط خالص بواسطه‌ی داشتن بیشترین تعداد و زی‌توده کرم خاکیبه عنوان موفق‌ترین توده مصنوعی در ایجاد شرایط بهینه خاک برای کرم خاکی معرفی شد.
واژگان کلیدی:جنگلطبیعی و مصنوعی، زی‌توده، کرم خاکی، خصوصیات خاک
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه و کلیات
۱-۱مقدمه ۲
۱-۱پیدایش خاک ۲
۱-۱-۱نقش جنس سنگ بستر یا مواد مادری در پیدایش خاک ۲
۱-۱-۲نقش اقلیم در پیدایش خاک ۳
۱-۱-۳نقش توپوگرافی در خاک ۳
۱-۱-۴نقش زمان در پیدایش خاک ۳
۱-۱-۵نقش جانداران در پیدایش خاک ۴
۱-۲خاکزیان ۴
۱-۲-۱ کرم خاکی ۶
۱-۲-۲ تاثیر کرم خاکی بر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک ۸
۱-۲-۲-۱چرخه عناصر غذایی و حاصلخیزی خاک ۸
۱-۲-۲-۲ساختمان خاک ۸
۱-۲-۲-۳بافت خاک ۹
۱-۲-۲-۴تهویه و زهکشی ۹
۱-۲-۲-۵ورود آب به خاک ۱۰
۱-۲-۲-۶ ماده آلی ۱۰
۱-۲-۲-۷ازت ۱۰
۱-۲-۲-۸ کلسیم ۱۱
۱-۳ عوامل موثر بر فعالیت کرم‌های خاکی ۱۱
۱-۳-۱نمناکی خاک ۱۱
۱-۳-۲ دمای خاک ۱۲
۱-۳-۳ تهویه خاک ۱۲
۱-۳-۴ اسیدیته خاک ۱۳
۱-۳-۵کلسیم خاک ۱۳
۱-۳-۶ کارهای کشاورزی و خاکورزی ۱۳
۱-۳-۷ مواد آلی مرده، لاشبرگ‌ها و مانده‌های گیاهی ۱۴
۱-۳-۸ کودهای دامی ۱۴
۱-۳-۹ ریزجانداران ۱۴
۱-۳-۱۰خاک ۱۴
۱-۳-۱۱ تاثیر پوشش گیاهی ۱۴
۱-۴ جنگل………………………………………………………………………………………………………………………۱۵
۱-۴-۱ جنگل طبیعی………………………………………………………………………………………………………..۱۵

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir