مدل فرا شناختی نگرانی

0 Comments

این روند مشکل ساز نیس، چون تا وقتی که فرد عقیده داره که نگرانی اش خوبه و جلوی خطر رو میگیره، ممکنه “نگران خوشحال[۱]” باشه. نگرانیای عمومی در مورد رویدادهای خارجی و نگرانیای اجتماعی و سلامت جسمی در جواب به عوامل تحریک کننده، “نگرانی نوع ۱[۲]” میگن. به کار گیری نگرانی به عنوان روش مقابله ای، به باورهای فراشناختی مثبت درباره نگرانی که بیشتر افراد تا حدودی دارن، مربوط می شه. این نوع باورها، شامل باورهایی مانند “نگرانی به من کمک می کنه تا از مشکلات دوری کنم” ، “نگرانی به من کمک می کنه تا واسه برخورد با مسایل آماده باشم” و.. است (ولز، ۱۳۸۸).

مشکلات

با این حال مشکل اضطراب گسترده وقتی به وجود میاد که باورهای منفی درباره نگرانی در

اضطراب

فرد فعال می شن. دو نوع باور منفی، مهم هستن: باورهای منفی درباره سرکشی نگرانی و باورهای منفی درباره نتیجه های آسیب زا یا خطرناک نگرانی (ولز، ۱۳۸۸).

باورهای منفی درباره نتیجه های نگرانی، شامل باورهایی هستن مبنی بر این که نگرانی می تونه به نتیجه های بد جسمی (مانند حمله قلبی) ، روان شناختی (مانند ویرانی روانی) یا اجتماعی (مانند رانده شدن از طرف بقیه) منجر شه (ولز، ۱۳۸۸). بر این اساس بیماران گرفتار به مشکل اضطراب گسترده تو یه حالت ناهماهنگی شناختی (همراهی باورهای مثبت و منفی درباره نگرانی) قرار دارن (کلارک و فربورن، ۱۳۸۵). وقتی که باورهای فراشناختی منفی فعال می شن فرد به آزمایش منفی نگرانی می پردازه؛ یعنی دچار نگرانی درباره نگرانی می شه و همین امر موجب افزایش اضطراب و احساس ناتوانی در مقابله می شه.

نگرانی درباره نگرانی، نمونه ای از آزمایش فراشناختیه. این روند “فرانگرانی[۳]” یا “نگرانی نوع ۲” میگن که به آزمایش منفی نگرانی و علایم مربوط به اون دلالت می کنه. نمونه هایی از فرانگرانی عبارتند از: “کنترل خودمو از دست میدم” ، “دارم دیوونه میشم” و… (ولز، ۱۳۸۸).

در واقع وقتی نگرانی بهنجار به بینظم تبدیل می شه که فرانگرانی ظاهر شه. ولز (۱۹۹۵؛ به نقل از کلارک و فربورن، ۱۳۸۵) مطرح می سازه که فرق مربوط به نگرانیای مشکل اضطراب گسترده و نگرانیای بهنجار، اتفاق شایع تر فرانگرانیه. در نتیجه مبتلایان به مشکل اضطراب گسترده آمادگی این رو دارن که درگیر نگرانی مثل یه روش سازگاری شن و وقتی که این اتفاق افتاد، ترسای مربوط به روند نگرانی در اونا فعال می شه.

بهترین روش، تلاش واسه دوری از نیاز به نگرانیه (مثلا از راه دوری از موقعیتای اضطراب برانگیز). با این وجود، چون همچین چیزی به دلیل دامنه بزرگی از برانگیزانای احتمالی، بیشتر ممکن نیس، افراد گرفتار به مشکل اضطراب گسترده واسه شکست دادن نیاز به نگرانی، از رفتارای مقابله ای و راهبردهای کنترل فکر استفاده می کنن (کلارک و فربورن، ۱۳۸۵).

رفتارای مقابله ای، شامل اطمینان جویی، دوری، جست و جوی اطلاعات، توجه برگردانی، به کار گیری سیگار یا الکل و … است. این رفتارها موجب موندگاری ارزیابیا و باورهای منفی درباره نگرانی می شن، واسه این که با سپردن کنترل به دست عوامل خارجی، روند خودگردانی رو دچار اختلال می کنن. هر چند ممکنه این راهبردها نگرانی رو متوقف کنن ولی فرد رو از فهمیدن به این حقیقت که فرایندهای داخلی می تونن موجب موندگاری روند نگرانی شن، باز می دارن. این راهبردها، فرد رو از کشف این واقعیت که حتی اگه نگرانی موندگاری یابد، باز موجب نتیجه های منفی مانند حمله قلبی نمیشه، هم باز می داره (ولز، ۱۳۸۸).

سیگار

روند دیگه در مدل فراشناختی نگرانی، استفاده فرد از راهبردهای کنترل فکره. استفاده غیر به درد بخور از راهبردهای کنترل فکر بیشتر شامل فرونشانی و سرکوب برانگیزانندهای نگرانی و ناتوانی در خلاص شدن از روند نگرانی به هنگام فعال شدن اون هستش. فرونشانی به تلاش واسه فکر نکردن در مورد افکاری که ممکنه نگرانی رو برانگیزاند، میگن. بدیش اینه فرونشانی به طور کامل موثر نیس و شکست اون می تونه باورهای فرد در مورد از دست دادن کنترل رو تقویت کرده و یا موجب افزایش اهمیت برانگیزانای افکار منفی شه.

افکار منفی

دومین روند مهم، ناتوانی فرد در درگیر نشدن در روند نگرانی به هنگام فعال شدن اون هستش. این ناتوانی به صورت تفکر همیشگی درباره نگرانی به خاطر مقابله با اون یا تلاش واسه اطمینان دادن به خود از راه خودگویی، رو می شه. این کار یه جور فعالیت مفهومی مداومه که در اون فرد قادر به متوقف کردن روند مقابله دائمی خود نیس. چندین عامل در این ناتوانی نقش دارن. مثلا بیشتر فرد براین باوره که نگران نبودن برابر با نبود تلاش واسه مقابله س (واسه این که نگرانی یه روش مقابله ای مهمه) یا فرد با این تصور که مشکل غیرقابل کنترله (مثلا، نگران بودن بخشی از شخصیت منه)، از کنترل خود، آگاهی نداره. بیشتر فرد تجربه شخصی محدودی درمورد خودکنترلی روند نگرانی داره که می تونه باور اون درباره سرکشی اون رو به رقابت بکشه (ولز، ۱۳۸۸).

۱۴۶ . happy worrier

    1. ۱۴۷٫ type I worry
    2. ۱۴۸٫ meta-worry