Posted on: ژانویه 9, 2019 Posted by: مدیر سایت Comments: 0

سیاست­هاي تشویق رفتار شهروندي سازمانی

) سیاست­هاي تشویق رفتار شهروندي سازمانی

تقویت رفتار شهروندي، مانند هر رفتار دیگري که از افراد سر می­زند، نیاز به ترغیب و تشویق دارد. یکی از مواردي که میتواند در این زمینه تأثیرگذار باشد سیاستها و اقدامات سازمانی است. مدیران سازمانی باید با وضع سیاستها و راهبردهاي مناسب، در جهت شکوفاتر شدن رفتارهاي شهروندي درسازمان تلاش کنند. در همین راستا می­توان چند مورد از این اقدامات را نام برد که براي ارتقا و ترغیب رفتار شهروندي مناسب­اند؛

 گزینش و استخدام

برخی از محققان معتقدند افرادي که علائم شهروندي خوبی را در حوزه زندگی شخصیشان بروز می­دهند به همان میزان تمایل دارند تا شهروندان سازمانی خوبی باشند. بر این اساس سازمان­ها باید فرایندهاي جذب و استخدام نیروي خود را طوري طراحی کنند که افرادي با رفتار شهروندي مترقی جذب سازمان شوند. از میان ابزارهاي انتخاب و گزینش کارکنان که ممکن است براي شناسایی شهروندان خوب سازمانی مورد استفاده قرار گیرند، مصاحبه­ها بهتر از بقیه ابزارها هستند. در انجام مصاحبه­ها باید بیش­تر بر روي رفتارهاي همکارانه و گروهی تأکید کرد تا احتمال انتخاب کارکنانی که براي بروز رفتار شهروندي مستعدترند، بیش­تر شود. البته در فرایندهاي گزینش و استخدام افراد، سازمان­ها باید به این نکته مهم توجه داشته باشند که رفتارهاي شهروندي نباید جایگزین عملکردهاي سنتی شغل شوند. بر این اساس ویژگی­هایی که به طور سنتی براي انجام یک شغل لازم است نباید به خاطر یک شهروند خوب بودن، نادیده گرفته شود.

 آموزش و توسعه

برخی از سازمان­ها ممکن است به تنهایی به شناسایی شهروندان خوب و افرادي با رفتارهاي شهروندي بالقوه، قادر نباشند و نتوانند به مقدار مورد نیاز، این افراد را جذب و استخدام کنند. اما آن­ها می­توانند با اجراي طرح­هاي آموزشی براي کارکنان فعلی سازمان، به ایجاد رفتارهاي شهروندي مفید و سازنده بپردازند. استفاده از برنامه­هاي آموزشی موجب تسهیل کمک­هاي بین فردي در میان کارکنان می­شود. البته براي توسعه مهارت­هاي کارکنان، می­توان از برنامه­هاي آموزش میانی و چرخش شغلی نیز استفاده کرد. یکی دیگر از روش­هاي اجراي برنامه­هاي آموزشی، برنامه­هاي توسعه است که مستقیماً با ایجاد رفتار شهروندي ارتباط دارد. مطالعات و بررسی­ها نشان می­دهد که آموزش سرپرستان بر پایه اصول عدالت سازمانی با افزایش رفتار شهروندي در میان زیردستان مرتبط است. به عبارت دیگر کارکنانی که سرپرستشان دوره­هاي آموزشی عدالت را طی کرده باشند، نسبت به سایر کارکنان، بیش­تر تمایل به بروز رفتارهاي شهروندي از خود نشان می­دهند.

ارزیابی عملکرد و جبران خدمات

سازمان­ها می­توانند با ایجاد سیستم­هایی منظم و منطقی براي ارائه پاداش به کارکنان تا حد زیادي ایجاد رفتار شهروندي را تسهیل کنند. تحقیقات گذشته نشان­دهنده این مطلب است که افراد در کارهایی که احتمال دریافت پاداش وجود دارد بیش­تر مشارکت می­کنند. به همین خاطر توجه به سیستم­هاي پاداش مؤثر و اقتضایی توسط سازمان در شکل­دهی شهروندان خوب بسیار تأثیرگذار خواهد بود. بر این اساس اکثر سازمان­ها براي تشویق رفتار شهروندي، پاداش­هاي سالانه را به کارکنانی می­دهند که تا حدي به انجام رفتارهاي فرانقش، تمایل داشته باشند نه افرادي که فقط داراي ویژگی­هاي مثبت فردي هستند. با وجود اهمیت این موضوع در مباحث رفتار شهروندي، امروزه ارائه پاداش از طرف سازمان به کارکنانی که مستقیماً درگیر انجام رفتارهاي شهروندي هستند به طور بالقوه­اي کاهش داشته و جهت­گیري بیش­تر پاداش­ها به طرف کارها و وظایف رسمی است. برخی از محققان دلیل این امر را این­گونه بیان می­کنند که توجه بیش از حد به انجام رفتارهاي فرانقش توسط کارکنان، براي گرفتن پاداش، موجب غفلت و کوتاهی از انجام وظایف رسمی سازمانی می­شود و کارکنان سازمان به جاي انجام وظایف مربوط به خود، به کارهایی فراتر از نقش خود می­پردازند؛ در حالی­که هدف از تشویق رفتار شهروندي، ترویج رفتارهاي همکارانه در کنار وظایف رسمی سازمانی است. در هر صورت سازمان­ها باید بدانند که براي تشویق و ترغیب رفتار شهروندي باید جهت­گیري سیستم­هاي پاداش خود را در سطح گروهی و سازمانی قرار دهند نه در سطح فردي، زیرا آن­ها با این کار به کارکنان نشان می­دهند که براي کارهاي گروهی که منافع آن به کل سازمان برمی­گردد، ارزش بسیاري قائل هستند و به آن پاداش نیز می­دهد.

 

 

 

 

 

سیستم­هاي غیر رسمی

علاوه بر اقدامات و عملکردهاي رسمی سازمان که در جهت تقویت رفتار شهروندي مؤثر است، فرایندهاي غیر رسمی نیز وجود دارند که سازمان­ها می­توانند با ایجاد آن­ها به توسعه و تقویت بیش­تررفتار شهروندي بپردازند. برخی از روانشناسان اجتماعی معتقدند که فشارهاي اجتماعی و هنجارهاي گروهی غالباً تأثیر بیش­تري نسبت به رویه­هاي رسمی بر رفتار فردي در سازمان­ها می­گذارند. به همین علت توسعه مکانیسم­هاي غیر رسمی مانند فرهنگ مشارکتی، یک رکن اساسی و محوري براي تقویت رفتار شهروندي در محیط کار است. البته ناگفته نماند که ظهور و ترویج فرهنگ مشارکتی از طریق فرایند جامعه­پذیري صورت می­گیرد، فرآیندي که طی آن اعضاي تازه سازمان مواردي را که از نظر سایر اعضاي سازمان، پسندیده و مورد قبول است یاد می­گیرند و دوره­هاي آموزشی لازم را در این خصوص طی می­کنند. پس توجه به امر جامعه­پذیري در سازمان نیز می­تواند براي تقویت رفتار شهروندي مؤثر باشد (طبرسا و همکاران ،1389)

 

Categories: