دانلود پایان نامه

معیارهای ارزیابی محافظه کاری

محققان از سه نوع معیار، به منظور ارزیابی محافظه کاری استفاده می­کنند:

 

1) معیارهای خالص دارایی­ها.[1]

2) معیارهای سود و اقلام تعهدی.[2]

3) معیارهای رابطه سود و بازده سهام.[3]

 

تمام این معیارها با تکیه بر اثر عدم تقارن زمانی محافظه کاری در شناسایی سودها و زیان­ها می-­باشند .(Watts, 2003b, 288)

 

2-1-2-4-1. معیارهای خالص دارایی­ها

اگر چه ارزش­های بازار دارایی­ها و بدهی­ها که خالص دارایی­ها را تشکیل می­دهند، در هر دوره تغییر می­کنند، اما همه این تغییرات در حساب­ها و گزارش­های مالی منعکس نمی­شود. بر اساس محافظه کاری، افزایش در ارزش دارایی­هایی (سودهایی) که به اندازه کافی تأییدپذیر نباشند، ثبت نمی­شود، در حالی که کاهش در ارزش دارایی­ها (سودها)، با همان درجه از تأییدپذیری ثبت می-­گردد. در نتیجه خالص دارایی­ها کمتر از ارزش بازارشان ارائه می­شوند. محققان برای برآورد این ارائه کمتر از واقع، از مدل­های ارزیابی سهام واحدهای تجاری و یا نسبت ارزش دفتری خالص دارایی­ها به ارزش سهامشان (نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار)[4] استفاده می­کنند. مدل­های ارزیابی فلتهام و اولسون (1996 و 1995) معمولاً برای برآورد ارزیابی کمتر از واقع خالص دارایی­ها به کار برده می-­شود. این مدل ها شامل پارامترهایی است که درجه­ای از ارائه کمتر از واقع دارایی های عملیاتی را بر پایه این فرض که استهلاک حسابداری بیشتر از استهلاک اقتصادی است، منعکس می­کنند                           .(Watts, 2003b, 288)

فلتهام و اولسون (1995) محافظه کاری را به صورت زیر تعریف می کنند:

0                                                                                    > [Pt+τ-BVt+τ] Et

به طوری که

τ→∞

Et: امید ریاضی یا میانگین.

Pt: ارزش بازار سهام در تاریخ t.

BVt: ارزش دفتری سهام در تاریخ t.

τ: متغیری از صفر تا بینهایت.

بر اساس این مدل، محافظه کاری بیانگر وجود تداوم در تفاوت بین ارزش بازار سهام و ارزش دفتری آن است. تفاوت بین ارزش دفتری و ارزش بازار سهام را معمولاً سرقفلی می­نامند. سه منبع مهم برای سرقفلی وجود دارد که عبارتند از: نخست، ارائه کمتر از واقع ارزش خالص دارایی­های موجود. دوم، وجود پروژه­های دارای خالص ارزش فعلی مثبت. سوم، وجود اختیارات واقعی یا فعالیت های سودآور آتی که شرکت ممکن است، از آن ها برخوردار شود .(Price, 2005, 10)

بیور و ریان (2000)، با استفاده از نسبت های ارزش دفتری به ارزش بازار و بر اساس این نظریه که، حسابداری محافظه کارانه مورد استفاده شرکت­ها، خالص دارایی­های کمتر و نسبت­های ارزش دفتری به ارزش بازار پایین­تری را گزارش می­کند، به اندازه­گیری محافظه­کاری پرداختند

(Beaver, Ryan, 2000, 127-148 ).

آن­ها دو منبع را برای نوسان نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار مشخص کردند و این دو منبع را تحت عنوان «جانبداری و تأخیر زمانی در ارزش دفتری»[5] معرفی کردند. آن­ها «جزء جانبداری»[6] را به عنوان «جزء پایدار»[7] و مرتبط با معیارهای محافظه کاری نشان دادند و از «جزء تأخیر زمانی»[8]، به عنوان «جزء ناپایدار»[9] که با معیارهای محافظه­کاری مرتبط نیست، یاد کردند(Beaver, Ryan, 2000, 127-148).

 

2-1-2-4-2. معیارهای سود و اقلام تعهدی

محافظه کاری بیانگر این است که سودها پایدارتر از زیان­ها هستند؛ زیرا صورت­های مالی افزایش­های تأییدناپذیر در ارزش دارایی­ها (سودها) را در زمان وقوع شناسایی نمی­کنند، بلکه طی دوره­های آتی و به هنگام ورود جریان های نقدی ناشی از این افزایش­ها، شناسایی می­کنند. برای مثال، اگر ارزش یک دارایی افزایش یابد، از آنجایی که انتظار می رود جریان­های نقدی آتی افزایش یابد، بنابراین سود را طی سال­های آتی و به ازای ورود جریان­های نقدی مربوطه شناسایی می­کنند. این بدین معنی است که سودها گرایش به پایداری و تداوم دارند. در مقابل زیان­هایی که درجه تاییدپذیری آن­ها با سودهای غیرقابل تایید یکسان است، درست در زمانی که به وقوع می­پیوندند، بدون توجه به اینکه کاهش در جریان­های نقدی آن­ها طی دوره های آتی تحمل شوند، شناسایی می-­گردند. از آنجایی که به طور متوسط، این زیان­ها در دوره های آتی قابل برگشت نیستند، پایداری و تداوم این کاهش سودها احتمالاً کمتر از افزایش سودها است، از این رو این کاهش سودها ناپایدار هستند. این پایداری یا ناپایداری ها و تغییرات سود، معیاری را برای محافظه کاری فراهم می­آورند و این رفتار نامتقارن محافظه کاری در قبال سودها و زیان ها عدم تقارنی را در اقلام تعهدی بوجود می-­آورند. گیولی و هاین[10] (2000) چنین اظهار می­کنند، که محافظه کاری باعث کاهش سود گزارش شده انباشته در طول زمان می­شود. آن­ها بیان می­کنند که اندازه اقلام تعهدی انباشته شده در طول زمان، یکی از معیارهای محافظه کاری است. شرکت­هایی که در مرحله ثبات قرار دارند و هیچ گونه رشدی ندارند و همچنین از نظر استفاده از روش­های گوناگون حسابداری نیز بی­تفاوت هستند، سودهایشان به جریان های نقدی نزدیک می­شود و اقلام تعهدی ادواری آن­ها نیز به سمت صفر میل می­کند. «ثبات اقلام تعهدی منفی (از قبیل منظور نمودن انواع ذخایر) در میان شرکت­ها و در طول یک دوره بلندمدت نشانه­ای از وجود محافظه کاری است، نرخ انباشتگی اقلام تعهدی منفی شاخصی از تغییر در میزان محافظه کاری در طول زمان است(Givoly, Hayn, 2000)

.(Watts, 2003b, 289-290)

 

2-1-2-4-3. معیارهای رابطه سود و بازده سهام

قیمت­های بازار سهام نشان دهنده تغییرات ارزش دارایی در زمانی هستند که آن تغییرات رخ میدهند، خواه این­که آن تغییرات شامل زیان­ها یا سودهایی در ارزش دارایی باشند. از این رو، می­توان گفت که بازده­های سهام همواره به هنگام هستند. از آنجا که محافظه کاری پیش­بینی می­کند، مبنای شناسایی زیان­های حسابداری بسیار به­هنگام­تر از سودها است، بدین ترتیب انتظار بر این است که زیان­های حسابداری بیشتر از سودهای حسابداری با بازده های سهام، تقارن زمانی[11] داشته باشند .(Watts, 2003b, 209) باسو (1997) با استفاده از این مبانی معیاری را تحت عنوان «عدم تقارن زمانی سود»، برای محافظه کاری معرفی می­کند که در قسمت بعدی در مورد آن بحث خواهد شد.

 

[1] – Net assets measures

[2] – Earnings and accrual measures

[3] – Earnings/ Stock returns relation measure

[4] – (BTM) Market Ratio – To – Book: نسبت ;(BTM) نسبت (BTM) عکس نسبت (MTB) است. در واقع اگر معیار (BTM) کمتر از یک باشد نشانگر محافظه کاری بیشتر است در حالی که هر چه معیار (MTB) بزرگتر از یک باشد بیانگر محافظه کاری بیشتر خواهد بود. از این رو، این دو در واقع معیار واحدی هستند و تنها در شکل و بیان با هم تفاوت دارند. برخی از محققان از جمله واتز (2003)، بیور و ریان (2000) از (BTM) نام می برند و برخی دیگر مانند رویچوداری و واتز (2006)، پرایس (2005) از (MTB) یاد می-­کنند. البته پای (2005) نیز از اصطلاح نسبت قیمت به ارزش دفتری (Price-to-Book ratio (P/B ratio)) استفاده می­کند که معادل همان نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری (MTB) است.

[5] – Bias and Lags in book value

[6] – Bias component

[7] – Persistent component

[8] – Lag component

[9] – Transitory

[10] – Givoly and Hayn

[11] – Contemporaneous

دانلود پایان نامه