دانلود پایان نامه

مدل­های تصمیم­گیری چند شاخصه

در این مدلها، انتخاب یک گزینه از بین گزینه­های موجود مد نظر است. در یک تعریف کلی تصمیم­گیری چند شاخصه به تصمیمات خاصی(از نوع ترجیهی) مانند ارزیابی، اولویت گذاری و یا انتخاب از بین گزینه­های موجود (که گاه باید بین چند شاخص متضاد انجام می­شود) اطلاق می­گردد. (اصغر پور،1389 )

انواع مختلفی از مسائل MADM وجود دارند که تمامی آنها در خصوصیات زیر مشترکند:

گزینه­ها[1]

در این مسائل تعدادی گزینه مشخص باید مورد بررسی قرار گرفته و در مورد آنها اولویت­گذاری، انتخاب و یا رتبه بندی صورت می­گیرد. تعداد گزینه­های مورد نظر می­تواند محدود و یا خیلی زیاد باشند. برای مثال، یک تولید کننده ی اتومبیل ممکن است فقط چند گزینه ی محدود برای انتخاب محل تولید داشته باشد، ولی یک دانشگاه درجه یک انتخاب دانشجو خود را از بین هزاران متقاضی می­تواند انجام می دهد.گاهی به جای گزینه، مترادف­های آن مانند انتخاب، استراتژی، اقدام، کاندیدا و… به کار می­رود.

 

شاخص­های چندگانه

هر مساله MADM چندین شاخص دارد که تصمیم­گیرنده، باید آنها را کاملا مشخص کند. تعداد شاخص­ها بستگی به ماهیت مساله دارد. برای مثال،در مساله خرید اتومبیل اگر قرار به ارزیابی چند اتومبیل باشد ممکن است شاخص­های مختلف قیمت، میزان سوخت مصرفی، نحوه ضمانت، ساخت مد نظر باشند(یعنی چند شاخص محدود در نظر گرفته شده­اند)، در حالی که در یک مساله جایابی برای یک طرح کارخانه 100 شاخص و یا بیشتر می­توانند مد نظر باشند.  واژه شاخص به صورت واژگان دیگری از قبیل اهداف یا معیارها[2] قابل بیان است.

واحدهای بی­مقیاس[3]

هر شاخص نسبت به شاخص دیگر دارای مقیاس اندازه­گیری متفاوت است. لذا جهت معنادار شدن محاسبات و نتایج از طریق روش­های علمی اقدام به بی­مقیاس کردن داده­ها می­شود به گونه­ای که اهمیت نسبی داده­ها حفظ گردد.

وزن شاخص­ها 

تمامی روش­های MADM مستلزم وجود اطلاعاتی هستند که بر اساس اهمیت نسبی هر شاخص بدست آمده باشند. این اطلاعات معمولا دارای مقیاس ترتیبی یا اصلی هستند. وزنهای مربوط به شاخص­ها می­تواند مستقیما توسط تصمیم­گیرنده و یا به­وسیله ی روش­های علمی موجود به معیارها تخصیص داده شود. این وزن­ها اهمیت نسبی هر شاخص را بیان می­کنند.از جنبه­های مختلف بین مدلهای MADM و MODM تفاوت وجود دارد که به شرح جدول زیر بیان شده­اند. (اصغرپور ،1389)

 

MODM MADM MCDM

                    مواردمتفاوت

اهداف شاخص­ها معیارها
ضمنی بیان شده­اند

به طور ضعیف بیان شده­اند

صریح بیان شده­اند اهداف
به طور ضعیف بیان شده­اند صریح بیان شده­اند شاخص­ها
کاملا مشخص غیر مشخص

(در داخل معیارها گنجانده شده­اند)

محدودیت­ها
تعداد نا معلوم

(در نتیجه یک فرآیند معلوم می­شوند)

تعداد محدود، مشخص گزینه­ها
زیاد کم تعامل با تصمیم گیرنده
طراحی در انتخاب و ارزیابی نحوه استفاده

نگاره 2-1 (اصغر پور، 1389 (

[1] – Alternatives

[2] – Criteria

[3] – Ineommensurable Units

دانلود پایان نامه