دانلود پایان نامه

 

سازمان‌ها به عنوان يكي از اجزاي سيستم‌هاي اجتماعي عمل كرده و در عين حال خودداراي اجزا و يا سيستم‌هاي فرعي بوده و اين سيستم‌ها با يكديگر و ساير سيستم‌ها نيز در تعامل مي‌باشند كه اين تعامل را شرايط محيطي مي‌نامند (طبيبي، 1389، 76).

سازمان‌ها براي نشان دادن عكس العمل كارساز در قبال تغييراتي كه در محيط آنها رخ مي‌دهد بايد هر روز بيش از پيش محيط‌هاي داخلي و خارجي خود را مورد ارزيابي قرار دهند. (برايسون، 1381، 153).

محيط در برگيرنده محيط داخلي و محيط خارجي مؤسسه مي‌شود. محيط داخلي شامل منابع، رسالت و اهداف شركت مي‌شود. منابع نيز خود به منابع مالي و فيزيكي و منابع انساني و نيز سيستم اطلاعاتي و توانايي فن آوري، ساختار سازماني و فرهنگ آن مؤسسه بستگي دارد. محيط خارجي، شامل عوامل خارج از مؤسسه است، كه مي‌تواند به فرصت‌هايي به نفع مؤسسه يا شهريه‌هايي عليه مؤسسه منجر شود (شامل عوامل اقتصادي، عوامل جمعيتي، عوامل جهاني، عوامل سياسي، عوامل قانوني، عوامل فناوري و …) (ابراهيمي نژاد، 1389، 96).

2-16-1. عوامل خارجي

مجموعه‌اي از عوامل خارجي غالباً خارج از كنترل، بر انتخاب جهت، فعاليت و سرانجام ساختار سازماني و فرآيند دروني آن تأثير مي‌گذارند. اين عوامل كه محيط خارجي را تشكيل مي‌دهد، به دو زير گروه مرتبط به هم مي‌توان تقسيم كرد: آنهايي كه در محيط دور دست قرار دارند و آنهايي كه در محيط بلافاصل عملياتي مؤسسه هستند (پيرس، 1383، 103).

شركت‌ها بايد بتوانند از طريق تدوين استراتژي‌ها در برابر اين عوامل به صورت تدافعي يا تهاجمي واكنش نشان دهند، به گونه‌اي كه از فرصت‌هاي پيش آمده در محيط خارج بهره برداري نمايند و اثرات ناشي از تهديدات بالقوه اين عوامل را به پايين‌ترين حد ممكن برسانند. مي‌توان نيروهاي خارجي را به پنج گروه طبقه بندي كرد شکل(2-15):

  • نيروهاي اقتصادي
  • نيروهاي اجتماعي، فرهنگي، بوم شناسي و محيطي
  • نيروهاي سياسي، دولتي و قانوني
  • نيروهاي فن آوري
  • نيروهاي رقابتي

 

 

در سراسر دنيا رويدادهاي خارجي اثرات زيادي بر محصولات، خدمات، بازار‌ها و سازمان‌ها مي‌گذارند. بقاي بسياري از سازمان‌ها تنها در گرو اين واقعيت است كه آنها بتوانند فرصت‌هاي موجود در محيط خارج را شناسايي و از آنها بهره برداري كنند (فروزنده دهکردی،1394).

ملاحظات اقتصادي

عوامل اقتصادي بر جذابيت بالقوه استراتژي‌هاي گوناگون اثرات مستقيم مي‌گذارند. ملاحظات اقتصادي به ماهيت و جهت اقتصادي كه مؤسسه در آن فعاليت دارد باز مي‌گردد. مثلاً نرخ بهره، نرخ تورم و روندهاي رشد توليد ناخالص ملي عوامل اقتصادي ديگري هستند كه بايد در برنامه‌ريزي استراتژيك به دقت مورد توجه قرار گيرند (پيرس، 1383، 106).

ملاحظات اجتماعي

ملاحظات اجتماعي، باورها، ارزش ها، نگرش ها، نظريات و سبك زندگي كساني را كه در محيط خارجي مؤسسه‌اند، در بر مي‌گيرد. كه از شرايط فرهنگي، بوم شناختي، جمعيت شناختي، مذهبي، آموزشي و قومي آنها سرچشمه مي‌گيرد. همچنانكه نگرش اجتماعي تغيير مي‌كند، تقاضا براي انواع تازه‌اي از لباس، فعاليت‌هاي تفريحي و ساير كالاها و خدمات نيز پديد مي‌آيد (فرد،1393).

ملاحظات سياسي

عوامل سياسي، قانوني و دولتي به صورت فرصت‌ها و تهديدهایي براي شركت‌هاي بزرگ و كوچك در مي‌آيند. سيستم‌هاي اقتصادي، بازار ها، دولت‌ها و سازمان‌ها در سطح جهاني، به صورت فزآينده‌اي به يكديگر وابسته مي‌شوند و همين ايجاب مي‌كند كه سازمان‌ها به هنگام تدوين و اجراي استراتژي‌هاي رقابتي به اثرات ناشي از متغيرهاي سياسي توجه كنند.

ملاحظات فناوري

تغييرات بسيار شديدي كه در فناوري رخ داده و كشف‌هاي جديد، مانند ابر هادي‌ها، مهندس رايانه، رايانه‌هاي كه فكر مي‌كنند، روبات ها، كارخانه‌هاي بدون كارگر و كارمند، ارتباطات فضايي، شبكه‌هاي ماهواره‌اي اثراتي شديد بر سازمان‌ها داشته‌اند. تقريباً در هر تصميمي كه استراتژيست‌ها اتخاذ مي‌كنند، مسائل مربوط به فن آوري مطرح است. يكي از استراتژي‌هاي اثر بخش فناوري اين است كه فرصت‌ها و تهديدهای ناشي از فناوري‌هاي جديد، مورد بررسي و تجزيه و تحليل كامل قرار گيرد و اثراتي كه اين عوامل بر استراتژي‌هاي مهم سازمان دارند مورد ارزيابي قرار داده شود.

نيروهاي رقابتي

بخش عمده‌اي از بررسي عوامل محيط شناسايي شركت‌هاي رقيب و تعيين نقاط قوت، ضعف، توانايي‌ها، فرصت‌ها، تهديدها، هدف‌هاي بلند مدت و استراتژي هاست. گردآوري و ارزيابي اطلاعات مربوط به شركت‌هاي رقيب در امر تدوين استراتژي‌ها نقش حياتي دارد. براي تصميم گيري‌هاي مربوط به تدوين، اجرا و ارزيابي استراتژي ها، اطلاعات متعلق به شركت‌هاي رقيب از اهميت زيادي برخوردار است (ديويد، 1394). سرعت زياد تغييرات و سطح بالاي ابهامات باعث مي‌شود كه بسياري از استراتژي‌ها مجدداً تنظيم شود. يك محيط پويا به ارزيابي مجدد دائمي نظام ارزشي سازمان و دستور العمل‌هاي استراتژيك نياز دارد (فرد،1393).

2-16-2. عوامل داخلي

هر سازمان در قلمرو واحدهاي وظيفه­ای جاي خود داراي نقاط قوت و ضعف است. در هيچ شركتي نقاط قوت و ضعف، همه دواير و واحدها يكسان نيست. نقاط قوت و ضعف داخلي، فرصت‌ها و تهديدهای خارجي و سرانجام مأموريت سازمان در مجموع مي‌توانند مبناي به دست دهند كه بر آن اساس هدف‌هاي بلند مدت و استراتژي‌ها را تعيين كنند. استراتژيست‌ها به هنگام تعيين هدف‌هاي بلند مدت و استراتژي‌هاي سازمان مي‌كوشند از نقاط قوت داخلي سود جويند (آنها را تقويت كنند)، و نقاط ضعف را از بين ببرند. بديهي است كه سازمان‌هاي مختلف مانند بيمارستان، دانشگاه و نهادهاي دولتي داراي واحدهاي وظيفه‌اي مختلف و گوناگون مي‌باشند. واحدهاي دانشگاهي به صورت بخش ورزش، واحد كاريابي، خوابگاه دانشجويي، بودجه، تحقيقات علمي، مشاوره و بخش داخلي مي‌باشند (فروزنده دهکردی،1394).

ارزيابي محيط داخلي، شامل ارزيابي موقعيت يك سازمان، سنجش عملكرد، شناسايي مشكلات و توان بالقوه آن مي‌باشد (مت و ذکریا، 2015).

فرآيند ارزيابي عوامل دروني سازمان‌ها درست موازي فرآيند بررسي عوامل خارجي مي‌باشد. براي بررسي عوامل دروني سازمان بايد دربارة مديريت، بازاريابي، امور مالي، حسابداري، توليد، عمليات، سيستم اطلاعات رايانه و تحقيق و توسعه اطلاعاتي را گردآوري و دسته بندي نمود. فرآيند بررسي عوامل داخلي سازمان براي كاركنان فرصت بيشتري به وجود مي‌آورد تا بتوانند رابطة شغل، دايره و واحد خود را با كل سازمان بهتر درك كنند. اين يك مزيت بزرگ است (ديويد، 1394).

براساس رسالت، دورنما، ارزش‌ها و اهداف سازمان در فرآيند تحليل وضع موجود، مي‌توان به تحليل محيط خارجي و محيط داخلي سازمان پرداخت و ارتباط اين دو تحليل را نيز مورد بررسي قرار داد، براي اين كار لازم است برنامه­ريز ابتدا مهمترين رويدادهاي محيطي سازمان را مشخص نمايد و بر آن اساس به تحليل وضع موجود سازمان بپردازد.

 

دانلود پایان نامه